Heupdysplasie
Het woord dysplasie geeft aan dat het om een stoornis gaat, in dit geval van het heupgewricht. Heupdysplasie (HD) is een aandoening, waarbij er teveel speling aanwezig is in het heupgewricht, waardoor een vervorming van het heupgewricht kan ontstaan. In een normaal heupgewricht wordt de kracht evenredig uitgeoefend over de kop en de kom. Tevens bevindt zich op de gewrichtsoppervlakken van de kop en de kom een gladkraakbeen, dat samen met een in het gewricht afgescheiden gewrichtsvloeistof een vrijwel wrijvingsloze beweging maakt. In een HD-gewricht worden de belastingskrachten over een kleiner deel van het gewricht verdeeld en ontstaat een ontstekingsreactie in het gewricht die lijdt tot de vorming van ruw bot aan de randen van het gewricht. Deze wordt afgeplat en past in het verloop van het proces nog slechter in de kom. Een abnormale en pijnlijke beweging is het gevolg.
In het merendeel van de gevallen zijn beide heupen aangetast. Maar HD komt ook wel eens voor aan slechts één heupgewricht. Honden pups worden geboren met normale heupen. Maar de afwijkingen aan de heupgewrichten kunnen zich in het eerste levensjaar ontwikkelen.
HD is bij de hond dus een erfelijke maar geen aangeboren ziekte. Waarbij er naast de erfelijke aanleg die een hond kan hebben voor HD er ook een grote omgevingsinvloed op het zich ontwikkelen van HD is. Maar daarover straks meer.
Bij HD zien we een slecht gevormd heupgewricht waarbij er een slechte aansluiting is tussen de dijbeenkop en de bekkenkom. De kom is te vlak en te ondiep, waardoor de kop te weinig houvast heeft. Ook afwijkingen van de dijbeenkop komen voor. De mate waarin HD voorkomt variëren. In lichte gevallen is er wat ruimte tussen kop en kom, in zeer ernstige gevallen zien we dat de kop helemaal buiten de kom ligt.
Ook ontstaan er botwoekeringen waardoor bewegen van het gewricht erg pijnlijk wordt.
HD is dus een samenspel van zowel erfelijke aanleg als externe invloeden.
Erfelijke aanleg kan onder controle gehouden worden door enkel te kweken met HD vrije combinaties.
Een opgroeiende jonge hond heeft nog vrij slappe pezen en gewrichtskapsels die gevoelig zijn voor overbelasting. Pas bij het bereiken van de volwassen leeftijd zijn deze structuren aanzienlijk steviger en treedt er minder snel schade aan deze structuren op. Ook de spiermassa is op deze leeftijd al meer ontwikkeld en helpt zo mee om de heupkop stabiel in de kom te houden. Externe invloeden of omgevingsfactoren vormen een belangrijk onderdeel bij zowel het voorkomen als de behandeling van HD. Voorbeelden van deze omgevingsfactoren zijn: voeding, (over)gewicht en overmatige inspanning. Geef dus steeds uitgebalanceerde en kwaliteitsvolle voeding. Geef ook niet teveel want dan kan de hond te zwaar worden. Nog een omgevingsfactor is hoe we omgaan met onze hond.
Omdat HD zich in het eerste levensjaar kan ontwikkelen is het belangrijk om tijdens deze periode met de jonge hond (pup) geen lange wandelingen te maken en trappen te vermijden. Wacht om met de hond naast de fiets te fietsen tot de hond zeker 1 jaar oud is. Til de hond steeds in en uit de auto, laat hem niet zelf springen. Speel niet te ruw en laat hem niet te veel met volwassen ruwe honden spelen en rennen. De hond (pup) voldoende laten rusten en enkel dan met hem spelen als hij erom vraagt is een goede regel. Regelmatig zwemmen (vanaf lage oever) verstevigt de spieren rond het gewricht. Vrij laten spelen is ook een goede manier om de spieren te ontwikkelen. Over train de hond niet (gehoorzaamheid - jacht - show) tijdens zijn eerste levensjaar.
Opvallend bij de zeer jonge hond die aanleg voor HD heeft, is dat de hond veel blijft liggen, niet graag speelt, moeilijk opstaat en een te geringe spiermassa van de achterhand heeft. Bij het lopen valt een waggelende, onvaste gang op. Meestal zijn de klachten bij de zeer jonge hond toe te schrijven aan de druk van de heupkop tegen de bovenrand van de gewrichtskom, waardoor er in de rand van het nog zachte bot scheurtjes ontstaan die de pijn veroorzaken.
Bij een hond ouder dan één jaar, gaat zich dan Artrose ontwikkelen in het heupgewricht. Dit gebeurt met name langs de hals van de heupkop en de randen van de gewrichtskom. Wanneer zich eenmaal artrose heeft gevormd, gaat deze niet meer weg. De artrose is er en blijft er en gaat niet meer weg.
Bij honden met de meest ernstige vorm van HD, is ook vrijwel steeds sprake van de meest ernstige artrosevorming. HD kan uiteenlopen van een zeer matige tot een zeer ernstige vorm, die gepaard gaat met hevige afplatting van de gewrichtskop. Vreemd genoeg is het niet altijd zo dat de ernstigste vorm van afwijkingen ook altijd de meeste pijn zal veroorzaken. Honden met een mildere vorm van HD kunnen bij artrosevorming toch hevige pijn vertonen.
Soms ontstaan klachten door artrose pas op latere leeftijd. De hond begint dan :
plotseling kreupel lopen, gaat moeilijk opstaan, blijft veel liggen.
Indien de ouders, verdere voorouders, oudere broers/zussen uit dezelfde combinatie vrij zijn van HD is de kans heel groot dat de hond vrij is van erfelijke aanleg voor HD. Toch is het heel belangrijk om de hond te laten controleren.
Alle bovenstaande bevestigd de belangrijkheid van screening van zowel de teef als de reu van een kweekcombinatie. Om de diagnose HD met zekerheid te stellen is het maken van röntgenfoto's onontbeerlijk. Deze röntgenfoto’s moeten dan door de dierenarts naar Sint Hubertus gestuurd worden. Daar worden de foto’s dan door een commissie beoordeelt.
De gradaties zijn:
HD A (-): de hond is volledig vrij van HD
HD B (Tc): de hond is vrij van HD maar in overgangsvorm
HD C (+/-): licht positief, er zijn op de foto's aantoonbare verschijnselen van HD te zien.
HD D (+): positief, duidelijke verschijnselen van HD
HD E (++): positief optima forma, zeer ernstige mate van HD
Voor de fokkerij worden enkel HD A en HD B honden toegelaten dit is belangrijk om het ras HD vrij te houden.
Laat ons samen het ras zoveel mogelijk HD vrijhouden en volg dus het kweekreglement van de Sint Hubertus. Het is er voor het gezond houden van het ras.
